HEADER

De Astrolabe

De Astrolabe
Astrolabe

De astrolabe (van het Latijn voor 'sterrenplukker', ook wel astrolabium genoemd) kan worden beschouwd als de oervorm van een wetenschappelijk instrument. In essentie is deze 'rekenschijf' een draaibaar tweedimensionaal model van de sterrenhemel vanuit de positie van de waarnemer. Door z'n draagbaarheid en z'n veelzijdigheid bleef het instrument ruim 1000 jaar in gebruik om te navigeren, horoscopen te berekenen, het uur te bepalen, of de positie van sterren te berekenen. Zo vinden we in de geschriften van de 10de-eeuwse Perzische astronoom 'Abd al-Rahman al-Sufi wel meer dan duizend toepassingen voor het instrument terug.

Het instrument is gebaseerd op de, omstreeks 150 na Christus in de Hellinistische cultuur uitgewerkte 'stereografische projectie'. De eerste astrolabes werden vermoedelijk in de vierde eeuw gemaakt. In de achtste eeuw kreeg de ontwikkeling van het instrument een ongekende impuls toen islamitische sterrenkundigen nieuwe functies bedachten en nieuw in kaart gebrachte sterren toevoegden. Het instrument was uitermate geschikt om gebedstijden te bepalen, of de richting van Mekka te berekenen. Dankzij Latijnse vertalingen uit het Arabisch en het Hebreeuws verspreidde de kennis over de astrolabe zich enkele eeuwen later over Europa, waar het instrument een plaats verwierf in de samenleving en in het onderwijs van de eerste universiteiten. In de vroegmoderne periode won de astrolabe aan populariteit toen de boekdrukkunst voor een vlottere verspreiding van de geschriften instond, en instrumentenmakers naam verwierven door de productie tot een technisch hoogstandje te verheffen. Uiteindelijk raakte het instrument in onbruik toen in de zeventiende eeuw meer nauwkeurige horloges en hoekmeetinstrumenten werden ontwikkeld.

Tekening van een Astrolabe (11e eeuw)
Astrolabe

Mogelijke vraagstellingen:

Bronnen:



plaatje